W dniu 12.1.2012 weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22.12.2011 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości (Dz.U. poz. 11), które stanowi wykonanie nowego brzmienia art. 1046 KPC.

Przypominamy, że 16.11.2011 r. nastąpiła poważna zmiana brzmienia art. 1046 KPC, wymuszona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4.11.2010 r., sygn. akt K 19/06 (Dz.U. Nr 215, poz. 1418), w którym art. 1046 § 4 KPC został uznany za niezgodny z art. 2 i wynikającą z niego zasadą prawidłowej legislacji, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Obecnie, komornik wykonując obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego, z którego nie wynika prawo dłużnika do lokalu socjalnego lub zamiennego, w pierwszej kolejności ma usunąć dłużnika do innego lokalu lub pomieszczenia, do którego dłużnikowi przysługuje tytuł prawny i w którym może zamieszkać.

Najpierw jednak, zgodnie z art. 1046 § 1 KPC i § 1 nowego rozporządzenia komornik musi wyznaczyć eksmitowanemu termin, w jakim ma on dobrowolnie opuścić lokal. Po upływie terminu wyznaczonego dłużnikowi do dobrowolnego wykonania obowiązku komornik ustala, czy dłużnikowi przysługuje tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może on zamieszkać, oraz ustala sytuację rodzinną dłużnika.

Jeśli komornik stwierdzi istnienie uprawnienia dłużnika do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może on zamieszkać, to za­wiadamia o tym strony oraz osoby, którym obok dłużnika przysługuje tytuł prawny do lokalu lub pomieszczenia, jak również osoby, które w nim faktycznie zamieszkują. W zawiadomieniu komornik oznacza lokal lub pomieszczenie oraz wskazuje termin usunięcia do niego dłużnika.

Jeżeli okaże się, że dłużnikowi nie przysługuje tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może zamieszkać, komornik zawiadamia wierzyciela o braku uprawnienia dłużnika do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może on zamieszkać. Dzięki temu wierzyciel ma szansę wskazać komornikowi pomieszczenie odpowiadające warunkom pomieszczenia tymczasowego określonym w art. 2 pkt 5a ustawy z 21.6.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm., dalej: OchrPrawLokU). O wskazaniu pomieszczenia odpowiadającego wymogom tymczasowego pomieszczenia komornik zawiadamia strony i gmi­nę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu wstrzyma się z dokonaniem czynności do czasu, gdy gmina właściwa ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, na wniosek komornika, wskaże dłużnikowi tymczasowe pomieszczenie, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy. § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że komornik ma wystąpić z tym wnioskiem do gminy niezwłocznie.

Nowością jest to, że po bezskutecznym upływie tego terminu komornik usunie dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe wskazanej przez gminę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. W tym celu, niezwłocznie po upływie okresu, o którym mowa w art. 1046 § 4 KPC, komornik występuje do gminy właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu o wskazanie noclegow­ni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe, do której dłużnik zostanie usunięty. Usuwając dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe, komornik powiadomi właściwą gminę o potrzebie zapewnienia dłużnikowi tymczasowego pomieszczenia. O wskazaniu tymczasowego pomieszczenia komornik zawiadamia strony. W zawiadomieniu komornik wskazuje termin usunięcia do niego dłużnika.

Jeżeli dłużnikowi nie przysługuje prawo do tymczasowego pomieszczenia, komornik usunie dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe, wskazanej na wniosek komornika przez gminę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. W tym celu, komornik niezwłocznie występuje do gminy właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu z wnioskiem o wskazanie noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe, do której dłużnik zostanie usunięty.

Komornik, tak jak dotąd, nie może wstrzymać się z dokonaniem czynności, jeżeli wierzyciel lub dłużnik albo osoba trzecia wskaże pomieszczenie odpowiadające wymogom tymczasowego pomieszczenia.